HET HUWELIJK IN DE CULTUUR

Door het eenvoudige feit dat relaties nieuwe personen doen ontstaan, is de mens steeds op zoek naar structuur en regels om zo goed mogelijk om te gaan met het verwekte kind dat langdurig hulpeloos blijft. Zo merken we dat er een universeel verbod bestaat op incest, alsook de dominante keuze voor monogamie, wat verwijst naar die ene geprefereerde partner, maar niet perse de enige. Polygamie ontstaat namelijk bij de rijken als een uitingsvorm van machtsverdeling.

In alle bekende culturen verstaat men het huwelijk als iets transcendent, met de fundamentele polen van man en vrouw. Er bestaat geen onzijdig 'ik' want het is altijd geseksueerd en a.h.w. onvolledig. Door de vereniging met de ander wordt nu net het mens-zijn bereikt. Wij worden pas 'ik' door de ander. Er voltrekt zich een soort kosmische voltooiing van jezelf in de ander.

Het christendom beschouwt het huwelijk als een sacrament, dat van in den beginne in de schepping geplaatst werd. Het huwelijk is geen contract met zelf in te vullen voorwaarden. Het is een verbond. Er is geen sprake van de uitwisseling van goederen of diensten, maar van een uitwisselen van personen. Door jezelf te geven, ga je 'verbinden' (religare). Daarom heeft het huwelijk iets religieus en kan je het niet zelf ongedaan maken. Dat is werk voor de overheid. Het instituut van het huwelijk overstijgt ons en een wereld die afstand neemt van het transcendente, zal om die reden ook het huwelijk niet langer begrijpen.

HET HUWELIJK

De bijbelse mensvisie (antropologie) van man en vrouw is wellicht de kostbaarste boodschap die de kerk aan de wereld kan brengen. De schepping van de mens begint met zijn roeping, die er één is van zelfgave.

Gehuwd zijn, is van de ander zijn. Een echte gave toont zich in het volledig geven, in het zich wegschenken en gaat dus verder dan vriendschap. In het huwelijk krijg je de kans om jezelf weg te geven, om jezelf te verliezen aan de ander, en juist daarin jezelf te vinden. Terwijl er wel een exclusiviteit is van de zelfgave (je geeft niet in die volle maat aan iedereen), mag er geen exclusiviteit bestaat in de liefde, want die laatste is bestemd voor allen.

Als gehuwd zijn, ‘van de ander zijn’ betekent, dan kan je stellen dat het celibaat de hoogste vorm van huwelijk is. De celibatair heeft namelijk op het oog om geheel van die Andere te zijn om vanuit die exclusiviteit ten volle te ontvangen wat hij of zij weer kan doorgeven aan allen.

Het huwelijk is niet zoals een verbond, het is een verbond, in de schepping, dat meteen beeld is van het Verbond tussen God en de schepping. De bijbel is het boek van het verbond. En vermits het huwelijk het verbond bij uitstek is, is de bijbel dus een groot boek over het huwelijk.

Wie naar de mens in zijn twee-eenheid kijkt, ziet in een spiegel wat God zelf is en doet: één zijn en beminnen. Want om het mensenpaar te begrijpen moet je niet van onder uit vertrekken. Je dient naar boven te kijken. Het huwelijk wortelt niet in de aarde: het heeft zijn wortels in de hemel, in God zelf. (verklaring Belgische bisschoppen)

WAT IS EEN SACRAMENT

Een sacrament is een teken van een heilige zaak (Augustinus) of een ontmoeting met God. De Schenker wordt getoond in het geschonkene. Gods ontastbare heil, zijn genade wordt tastbaar. Een sacrament is een symbool, maar veel meer dan een symbool; het is een reaal symbool, een teken dat bewerkstelligt wat het betekent. (Aquino) Het is de pijl én de aankomst.

Door een sacrament krijgen wij deel aan God eigen wezen. Het is een geschenk dat we zelf vruchtbaar moeten maken opdat het tot ons heil kan zijn.

We lezen dit mooi in de tweede brief van Petrus:

Al wat voor een vroom leven nodig is, heeft Hij ons geschonken, opdat wij deel zouden krijgen aan Gods eigen wezen. Doe daarom uw uiterste best om uw geloof te voeden met deugd, met kennis, met zelfbeheersing, met standvastigheid, met vroomheid, met broederliefde en liefde voor allen. Als u deze gaven in steeds toenemende mate bezit, zullen zij uw kennis van onze Heer Jezus Christus werkzaam en vruchtbaar maken. (2 Petrus 1)

ISRAEL EN DE KERK

We moeten kennis nemen van en respect behouden voor onze Joodse wortels. Het Christendom ontstaat als een kleine groep binnen het Joods volk. A.h.w. een afscheuring van de doelgroep van Jezus, namelijk, Israël.

Aanvankelijk bezochten de eerste christenen de synagoge met aansluitend een tweede dag van samenkomen, namelijk op de eerste werkdag, op zondag. Na het werken nam men de tijd om samen eucharistie te vieren. Zo wordt ook het doopsel ingevoerd naast de besnijdenis.

Stel je het conflict voor van het samenroepen van joden en heidenen in één samenkomst. Daarbij was toen de indentiteit van de Jood enorm bedreigd door de val van Jeruzalem en de verwoesting van de tempel in 70. Het is een pure crisis waardoor men er voor kiest om de identiteit te verscherpen. "Als je in Jezus gelooft, ben je niet langer Jood!" De wegen gaan uiteen. Deze spanning is zelfs merkbaar onder apostelen. "Kefas begon zich terug te trekken en afzijdig te houden, bang voor de mannen van de besnijdenis. Ook de andere Joden waren net zo huichelachtig als hij, zodat zelfs Barnabas zich door hun huichelarij liet meeslepen." schrijft Paulus in de Galatenbrief. We merken op dat Lucas dit alles meer harmoniseert in het boek 'Handelingen'. We vernemen er van het allereerste concilie van Jeruzalem waar de beslissing valt: De heidenen mogen er bij!

Hoe verhouden het Joodse volk en de kerk zich tot mekaar?

We gaan bijzonder om met het Joodse volk. De christelijke kerk vervangt niet zomaar het Joodse volk. Het zijn eerder twee aanvullende wegen die God blijkt te bewandelen. Israël valt niet buiten Gods keuze. Ze zijn complementair. Wij zijn geënt op de wortels, op de stam van het Joodse volk. Wij zijn de nieuwe takken. Reeds Paulus ontwikkelde in Rom 9-11 een heel eigen, complementaire visie op Israël en de kerk.

Is de kerk gelijk aan het Rijk Gods? Misschien is het beter te zeggen dat zij instrument is van het Rijk Gods! Je kan ze wel onderscheiden. Het Rijk Gods is zoveel groter dan de kerk. Daarom kan er sprake zijn van de zichtbare en de onzichtbare kerk. Het hoogste doel is niet de kerk perse, maar om aan te komen in Gods rijk.

De vierde paragraaf van de verklaring 'Nostra Aetate' uit Vaticanum II vraagt om een diepgaande bezinning op de geestelijke banden die kerk en Israël met elkaar verbinden.

DE ZENDING VAN DE GEEST

Jezus zendt de beloofde kracht uit de hemel zodat de kerk met Pinksteren geboren wordt. De ontgoochelden werden onverwacht begeesterd! Meteen wordt duidelijk hoe de Geest eenheid in verscheidenheid mogelijk maakt. De verschillende talen vormen geen belemmering meer. We ervaren de oproep om samen Zijn zending waar te maken.

Johannes spreekt er over in zijn gelaagd evangelie: Jezus gaf de geest, maar dus ook de Geest, die is de adem van God. Hij geeft de Geest, net op het moment van de liefde tot het uiterste in het absurde lijden. Het lijden op zich is niet verlossend, maar wel de liefde. Ook wij moeten hiertoe bereid zijn.

Gods dynamiek. De Geest, die zorgt voor Gods dynamiek, is de medestichter van de kerk, schrijft Y. Congar. Door het geven van de Geest, ontstaat meteen een zending: Wiens zonden gij vergeeft, zullen ook in de hemel vergeven zijn. Dit is de opdracht van de kerk. Een verzoeningsopdracht van helen, vergeven en nieuw worden.

Het christomonisme is een verenging in de ekklesiologie die een verticaal kerkmodel in de hand werkt waardoor het ambt gaat primeren. We moeten ons hoeden voor een te beperkte visie op de oorsprong van de kerk, door die uitsluitend aan Jezus toe te schrijven. De kerk kreeg pas vorm na de verrijzenis en wordt in zekere zin medegesticht door de Geest. Terwijl we de objectieve opvolging van het ambt waarnemen, mogen we niet blind zijn voor dezelfde Geest die ook de lekengelovigen en dus het ganse volk Gods inspireert en leidt. Er zijn twee lijnen. De opvolging van de apostelen en de opvolging van de heiligen.

Opleiding kandidaat Pastoraal Werker/Diaken

De opleiding werd vernieuwd naar een drie-jarige basisopleiding met aansluitend één opleidingsjaar. De opleiding bestaat uit een theologisch en een theologisch-pastoraal programma.

Dit is geen vrijwilligersopleiding. Het is een opleiding voor hen die een zending van de bisschop verlangen. Hierbij is de evaluatie is van groot belang. De thuisplaats na de opleiding is steeds een stuk onzeker en kan niet afgedwongen worden. Het is een engagement in breedkerkelijk verband met een vorm van gehoorzaamheid die gebeurt via dialoog. De opleiding dient o.a. om een aantal objectieve capaciteiten in de persoon te ontdekken.

Het is een totaal-menselijke opleiding waarbij de totale persoon dus onder de aandacht komt. Je hanteert immers enkel je persoon in je pastoraal engagement.

THEOLOGISCH PROGRAMMA

De theologische opleiding is een cyclusprogramma met een A-, B- en C-jaar. Ieder jaar telt drie modules van telkens twee vakken.

2011 - 2012

• Sacramentenleer (18 uur)
• Kerkleer (18 uur)
• Profeten (20 uur)
• Lucas/Paulus (20 uur)
• Liturgie (10 uur)
• Eucharistie (10 uur)

Een gedetailleerde beschrijving van het theologische programma (PDF)

THEOLOGISCH-PASTORALE PROGRAMMA

Eerste jaar

In het eerste jaar zal je vijf volle zaterdagen reflecteren over de pastoraal. Hoe spreek je als pastor? Het pastorale gesprek wordt geoefend op de twee eerste data. Daarna volgen drie dagen met een theologische insteek: lijden, dood en verrijzenis. Daarbij ook liturgische en pastorale reflecties. Omgaan en verwerken van de dood.

Er wordt een portfolio over de persoon opgemaakt. Deze zal bevatten, al wat je meemaakt in je pastor worden, je zelfreflectie en je opdrachten. Wat zal die portfolio openbaren, na drie jaar opbouw?

Er zijn ook vijf avonden voorzien voor spirituele vorming met aansluitend telkens een deelmoment in groepen. En tenslotte een bezinningsweekend in de Abdij van Westmalle.

Tweede jaar

Catechese en Geloofsvorming

Derde jaar

Het zondagsgebeuren in de kerk.

Vierde jaar

Het opleidingsjaar op het einde van de vorming bestaat uit 12 zaterdagen met een stage met 8 dagen supervisie.

DE VERRIJZENIS

Dit is werkelijk een nieuw gebeuren. Een gekruisigde die verder leeft op een nieuwe manier die niet meer aan tijd en ruimte is verbonden.

De term 'opstanding 'is een beeldwoord of een metafoor. We moeten begrijpen dat we slachtoffer zijn van de letter als wij 'opstanding' slechts kunnen begrijpen als een opnieuw rechtstaan van wat eerst een lijk was. Maar dat zou een soort reanimatie zijn of zelfs een reïncarnatie. De verrijzenis is een werkelijk gebeuren, maar niet een reanimatie van een lijk. Het is geen terugkeren van de ziel naar het aardse. Toen Jezus gezien werd, zag men niet het totaal vernielde lichaam dat ondanks de moordende agressie toch weer kon lopen en praten. Neen, men zag een heel mens die wel sommige wonden kon tonen. Hij werd ook niet altijd herkend! Hij is dezelfde, maar toch anders. Hij is wel degelijk lichamelijk, maar dan wel met een verheerlijkte lichamelijkheid. Welk natuurlijk lichaam kan door muren heen lopen? Hoe kan Hij anders lichamelijk aanwezig zijn in de Eucharistie, moest deze lichamelijkheid natuurlijk zijn?

Hij werd ook niet zomaar gezien alsof men zou weten waar Hij zich ophield of waar Hij woonde in de periode na de opstanding tot aan de hemelvaart, alsof men Hem kon gaan bezoeken. Neen, Hij liet zich zien. Hij verscheen. Hij kwam in hun midden, in de gemeenschap op zijn eigen initiatief. Al die ontmoetingen met de Verezene zijn verrijzeniservaringen zoals bij die twee op weg naar Emmaus. Hij toont zich, onderwijst, wijst naar zijn Eucharistisch 'zijn' en verdwijnt uit hun zicht. Een reële ervaring maar toch niet te grijpen. Die ervaringen zijn niet puur objectief, noch puur subjectief. Jezus neemt de draad opnieuw op, Hij toont zich, inspireert tot geloof, Hij zendt en verwijst naar de Geest die de immense opdracht van zijn Rijk, van de kerk, tot iets haalbaars zal maken.

"Nu gingen hun de ogen open en ze herkenden Hem, maar meteen was Hij uit hun gezicht verdwenen." "Terwijl zij dit aan het vertellen waren, stond Hij opeens in hun midden." "En terwijl Hij hen zegende, ging Hij van hen heen en werd Hij in de hemel opgenomen." Mat 24, verzen 31, 36, 51

JEZUS EN DE OORSPRONG VAN DE KERK

Jezus richtte zich uitdrukkelijk tot het volk van Israël met de boodschap van het koninkrijk van God. De term 'Rijk Gods' komt 90 keer voor in het NT. Dit Koninkrijk is geen territorium, het is geen land. Het is God in actie. God die Heer mag zijn, zijn heersen, maar dan een bevrijdend heersen. Op een ultieme, op eschatologische wijze (eschaton, over het uiteindelijke) breekt dit Rijk door in het transparante van Jezus, in wat hij zegt, doet en doet gebeuren. Beter nog, het begin van dit Rijk breekt definitief door in Christus. Het is niet een puur innerlijk rijk, het is ook gemeenschap en omgang. Het is nooit spectaculair, het breekt door in de kleine dingen, als een mosterdzaadje.

Hij wou dit rijk doen aanbreken, zijn koningschap doen vestigen in het volk Israël en niet perse een nieuwe gemeenschap stichten. De nieuwe gemeenschap is er wel gekomen, een soort afscheuring, weg van het volk Israël dat niet wou ingaan op Zijn boodschap. De eens grote groep rond Jezus viel uiteen. Er kwam verdeeldheid en beschuldiging. De uiteindelijk zeer kleine kring rond Jezus is de voorafbeelding van de latere kerk, de preformatie ervan. De twaalf apostelen verwijzen waarschijnlijk dan ook naar de twaalf stammen van Israël.

Jezus heeft de kerk niet 'formeel' gesticht. Hij vestigde Zijn Rijk. Als Jezus de term 'kerk' uitsprak, had Hij het over het volk Israël en de hergroepering ervan. Jezus verkondigde dus niet de kerk, maar wel het rijk van God. De Kerk is een realiteit van nà Pasen. Bij Jezus vinden we wel enkele ankerpunten. De term 'kerk' komt slechts twee keer voor en wel in het evangelie van Mattheus. Dit zijn post-paschale uitdrukkingen die de schrijver kon gebruiken in het licht van wat er zich ging voltrekken.

De boodschap van het koninkrijk Gods is de bergrede (Mt 5 - 7) en is aldus de kernboodschap van het christendom. Het grote werk van de kerk, van Christus is de mensen verzamelen. De voltooiing van dit Rijk is het Feestmaal. De woorden van het Laatste avondmaal, met de herhalingsopdracht, gaan dan ook tot op Jezus zelf terug! "Blijf dit doen, om Mij te gedenken." (1 Kor. 11)

KERK ALS SACRAMENT

De Kerk is er omwille van God. Hij zoekt ons en wil verbond met ons sluiten. God wil zichzelf meedelen omdat Hij ons liefheeft. Bij de andere religies gaat de mens op zoek naar God met een poging deze te behagen. Dat maakt het Christendom uniek: God gaat op zoek naar de mens en gaat dan via de gevonden mens op weg naar de volgende mensen. Hij verzamelt een volk dat wil leven naar zijn wil en maakt het tot een instrument in zijn handen. Dit volk is niet beter, maar draagt wel meer verantwoordelijkheid. De uitverkiezing dient voor de dienstbaarheid. Iedereen is uitgenodigd.

Het doel van de kerk is daarom sacrament (van heil) te zijn voor de wereld.

Een sacrament is een zichtbaar en concreet teken van Gods liefde, een drager van zijn genegenheid. Jezus is hét sacrament, het bronsacrament, het brandpunt van Gods liefde. Vermits de kerk het lichaam van Christus is, is zij sacrament van Gods heil en Gods genade. Concreet verdeelt die genadestroom zich in zeven takken waardoor God op de kernmomenten in ons leven nabij komt.

De liefde van God is voor allen, maar desalniettemin wordt Hij niet aanvaardt door de wereld. In zijn kerk is dat anders. Het is de gemeenschap waar God nu reeds thuis kan komen, waar Hij al thuis kan zijn. Een plaats waar Hij nu al kan genieten van de zijnen die bereid zijn naar Hem te luisteren. Een plaats waar zijn project in verbondenheid kan gerealiseerd worden. In ware gemeenschap zal de kerk ook van God genieten, naar Hem luisteren en met Hem meewerken. De kerk verkondigt Zijn Woord, de kerk viert Zijn mysterie en de kerk is dienstbaar.

De kerk mag niet op zichzelf terugplooien. Ze is er niet voor zichzelf. Ze is slechts een teken van wat God nog veel meer is. Zij is Lichaam van Christus. Zij is sacrament van God.

Paul Simon - Sound of Silence - Ground Zero