;)
Hoe God ervaren? (deel 2)
Tuesday, July 10, 2012 at 5:07PM 
God zit niet in het subjectief aanvoelen. Hij sluit de mens niet op in de eeuwige bovenzaal waar ieder individu moet wachten op zijn persoonlijk pinksteren. De subjectieve gevoelsweg zit namelijk vol valkuilen. Op die weg wordt God geboetseerd door de mens; op deze weg wordt de waarheid omgevormd tot datgene wat wij graag horen of verkondigen. En dat is nu net wat God niet wil. Hij levert ons niet over aan datgene wat niet betrouwbaar is. Hij schenkt ons een objectieve geloofsweg die pas in tweede instantie ons gevoel in dienst neemt.
God kent ons en onze diepe nood aan objectiviteit, aan dat wat waar is. Hij bedenkt voor ons een plaats en een moment die ons terug kunnen voeren naar Hemzelf en zijn onversneden boodschap en biedt een uitweg die ons bevrijdt van ons gekunstelde en verwrongen beeld van God waar wij zo snel mee opgescheept zitten. Ook bevrijdt hij ons graag van de vele charlatans die overal blijven opduiken, de één met een nog lelijker beeld van God dan de andere.
Enkel met voldoende objectieve omkadering kunnen wij zorgeloos onze emoties aan God aanbieden. Het gevoel betreft, namelijk, de opgaande beweging van de mens naar God en is dus een antwoord op iets dat ons voorafgaat. God komt eerst; Hij openbaart zichzelf; Hij leert ons bidden. Sterker nog, Hij bidt in ons. De woorden die wij tot God richten zijn reeds door Hem gecomponeerd.
Heb ik het nu over de heilige Schrift? Jawel, maar dan over de Schrift zoals die door de universele kerk op dagelijkse wijze wordt opengevouwen: Gods Woord, meesterlijk geschikt en omkaderd met momenten van diep gebed. We komen uit bij de goddelijke liturgie die veel meer is dan een opeenvolging van teksten. De liturgie is als een uitgestippelde geloofsweg die gelijktijdig door de hele gemeenschap kan afgelegd worden. Telkens wij vieren, krijgen wij deel aan Gods liefdesplan en wordt ons Gods heil voorgehouden.
De liturgie: wie kan zeggen waar ze vandaan komt of wie ze heeft ontworpen? Ze gaat ons allen voor. Een groot gedeelte ervan gaat zelfs de christelijke kerk vooraf! De liturgie is de weerspiegeling van Gods openbaring als enige God van de schepping. Hoe meer Hij zich laat kennen, hoe meer de liturgie tot ontwikkeling komt. De liturgie is Gods geschenk aan de mens. Ze vormt een objectieve bedding waarin wij God als Vader leren kennen. Wanneer bij het horen, het uitspreken en het overpeinzen van Gods woorden, ons hart reageert, wanneer onze geest zich in overeenstemming brengt met onze stem (*), kunnen we met zekerheid getuigen dat wij God mochten ervaren.
De liturgische samenkomst is de geëigende plaats om ons hart uit te storten, om de liefde tot God te beoefenen. Maar ook de liefde tot de naaste wordt er bevorderd. De ware Godservaring zal immers altijd leiden tot de bekering van het hart en tot het beleven van de deugd. Ze zal leiden tot ware ontmoeting: ontmoeting met elkaar en ontmoeting met God. Maar die ontmoeting met God reikt veel verder dan wij durven vermoeden.
- einde van deel 2
Reader Comments (6)
Schitterende reflectie op de Geest van de Liturgie, Rob. Dank hiervoor! Graag breng ik hierbij ook het universele karakter van de lex oratio onder de aandacht. Bij het voorafaan aan onze persoonlijke keuze verkrijgen wij immers de vrijheid om waarlijk te vieren in het veilige kader van een spel waarvan de spelregels ons niet alleen voorafgaan, maar ons tevens toelaten te vieren in verbondenheid met de Wereldkerk.
Dag vriend en medestudent Kris,
Altijd fijn om jouw appreciatie te lezen. Dank voor de toevoeging want er zijn zoveel aspecten die het belichten waard zijn. Je hebt gelijk, het lichaam van Christus is tastbaar en meetbaar in de liturgie die zich lokaal voltrekt, maar die meteen en onvermijdelijk aansluit bij alle vieringen van de liturgie over de hele wereld. Een waar universele aanbidding van de God van de schepping in de Verlosser Jezus Christus.
Op deze feestdag van de heilige Benedictus van Nursia (480-543) is het gepast deze voetnoot aan te hechten.
(*) De oude spreuk "Mens concordet voci" vindt haar oorsprong in de regel van de heilige Benedictus, hoofdstuk 19 dat handelt over de aandacht bij het psalmzingen. Benedictus zegt tot zijn monniken: "Laten we eraan denken, dat we staan voor het aanschijn van God en van zijn engelen en laten we de psalmen zo zingen dat er harmonie is tussen ons hart en onze stem (ut mens nostra concordet voci nostrae)".
Letterlijk vertaald, staat er: "dat onze geest overeenstemt met onze stem". De pointe van de spreuk zit hem in de leesoriënting: wat eerst komt is de stem; de geest moet zich daarop afstemmen. In de context wil Benedictus zeggen dat de monniken de psalmen moeten zingen en er hun geest mee moeten laten doordrenken. Deze regel geldt echter niet alleen voor het getijdengebed: hij drukt een wezenlijk kenmerk uit van de liturgie. Waar het eigenlijk om gaat is de verhouding innerlijkheid-uiterlijkheid. De regel in kwestie geeft prioriteit aan de stem, en meer algemeen aan de zintuiglijkheid. Hij wil dat het liturgische gebeuren invloed heeft op onze geest en onze mentaliteit. De beweging gaat dus van uiterlijkheid naar innerlijkheid. Eerst komt het doen, dan het verstaan. Het komt er in de liturgie niet op aan om mooie ideeën te vinden die men vervolgens tot uitdrukking kan brengen in een viering, maar om zich integendeel te laten grijpen door een gebeuren, bestaande uit allerlei uitdrukkingsvormen, beelden, woorden en handelingen, die de bedoeling hebben om onze ideeën en heel ons leven om te vormen. Benedictus is niet de enige om deze visie te verwoorden. In de Regel van de Meester, waarop hij zich inspireert voor het schrijven van zijn regel, staat al te lezen: "Dat, voor zo'n belangrijk officie, het hart zich op de golflengte zet van de tong ... Dat Diegene die weerklinkt in de stem ook aanwezig is in de geest van diegene die psalmzingt."
Genomen uit: Joris Polfliet, Inleiding in de liturgie, Hoger Diocesaan Godsdienstinstituut, Gent, 2009-2010.
Beste Rob,
Weer een mooi blog.
Ik zit nu eigenlijk met heel aardse praktische vragen: gebruik jij een getijdenboek of een missaal als het gaat om schriftlezingen en gebeden? Ben nog zoekende hierin.
Vandaag was ik in de mis. Kwam wat gehaast binnen, gelijk met de broeders van de abdij. Werd rustig, 1 psalm kwam binnen bij me, daarna miste ik de evangelielezing volledig (tot mijn schrik).
Na de H. mis heb ik de tijd genomen om die psalm te herkauwen, veel tijd, ik mocht God beter leren kennen. In de stilte sleutelde de Heer geduldig aan mn godsbeeld. Er kwam overeenstemming tussen hart en stem.
Daarna kon ik er tegenaan, en dat was ook wel nodig. Ik was echter wel een olielamp met een lont gedrenkt in olie, die niet uit te krijgen is.
Waarom schrijf ik dit?
In de liturgie mocht mijn wat gehaaste en volle geest enigszins tot rust komen, niet alles kwam binnen maar wel wat.
Het werd me echter wel aangereikt, als psalm van de dag. Hoefde zelf niet eens op zoek te gaan.
Was wel dankbaar dat ik de gelegenheid had om te gaan. En dat, dankzij een paar tweets.
Een wat impressionistische reactie, dit is echter wat de liturgie van de H. mis vandaag met me deed.
Inekeh, je geest kon tot rust komen en zich afstemmen op de woorden van de Vader die Hij je voorlegde door kerkelijke bemiddeling. Dank voor jouw impressie! Want wat is theorie zonder praktijk? Wat is theologie zonder ervaring?
Tijdens de viering is het niet nodig, zelfs af te raden, om de teksten mee te lezen, omdat ze ons toegesproken moeten worden. Het geloof is uit het horen. We mogen ook wel eens onaandachtig zijn, of blijven hangen bij één bijzonder woord. God is barmhartig, bovendien is Hij Vader.
Sinds kort ben ik begonnen met het bidden van het ochtendgebed van het getijdenboek (op iPad). Heel krachtig als je weet dat dit getijdengebed beschouwd wordt als het verderzetten van het gebed van Christus toen Hij hier op aarde was. Ook Hij bad de psalmen. Wij richten ons, in Christus, tot de Vader. Ook deze gebeden zijn voor de hele universele kerk en gaan ons vooraf.
Zo ontdekken wij dat God, de hele dag door, op vele momenten, zich richt tot zijn ekklesia. Hij openbaart zich dagelijks en overvloedig te midden van zijn biddende en dankzeggende kerk. Als wij dit allen zouden beseffen ...
Hoi Rob,
Het is altijd genieten van je schrijfstijl. Dank je voor je mooi gevormde zinnen die tot nadenken stemmen. Ook je onderwerp geeft weer een hoop stof tot nadenken, zeker voor een evangelikaal, maar ja, daar schrijf je ook voor ;-).
De rol van gevoel in het geloof is een lastige. Mijn conclusie is dat je moet zeggen dat gevoel een reactie is op wat je denkt, ziet en hoort, zoals je zelf ook aangeeft. Maar als we een gevoel krijgen kan dat dus wel degelijk zijn vanwege iets dat God doet, alleen ook dan is het een reactie daarop. Mooie zin trouwens: "Hij sluit de mens niet op in de eeuwige bovenzaal waar ieder individu moet wachten op zijn persoonlijk pinksteren." Ik sluit me helemaal aan bij je zin "De subjectieve gevoelsweg zit namelijk vol valkuilen".
Vanuit mijn evangelische achtergrond is dat wel lastig, omdat daar zoals je weet vaak de nadruk gelegd wordt op voelen/ervaren. Gelukkig komt daar wel steeds meer balans in.
Je beschrijving van de liturgie is heel mooi, en ik ben zo vrij om er nog iets aan toe te voegen. Want ik denk dat God niet alleen in de liturgie naar ons toe komt. In mijn gemeente is het gebruikelijk om na een preek een aantal liederen te zingen om de mensen de gelegenheid te geven te antwoorden op de preek. Dit doen we niet door na een uitnodiging vanaf het podium "naar voren te komen", maar juist dmv onze aanbidding aan God, als hele gemeente. Ook hierin ligt ontmoeting met God en
kunnen wij ons hart uitstorten.