;)
Het is niet mijn kerk
Thursday, July 19, 2012 at 3:29PM 
Ik sta er soms versteld van hoezeer mijn hart zich uitstrekt naar communio met vele broeders en zusters die zich op andere plaatsen en andere wijzen tot God richten. Ik word aangetrokken tot mensen die dit verlangen ook meedragen en die bereid zijn om de nodige denkoefeningen te doen. Ik durf zelfs verklappen dat er katholieken zijn waar ik mij minder mee verbonden weet, juist omdat zij deze component missen. Er zijn namelijk een aantal katholieke gelovigen die zich niet universeel opstellen, die denken dat zij een fort moeten verdedigen, en enkel naar binnen of naar het verleden kijken, alsof het toen allemaal beter was. Neen, ware oecumene, zoals wij er door het tweede Vaticaans concilie toe opgeroepen worden, is een oefening in de liefde en aldus van groot belang.
Het is soms vervelend om als katholiek deze toenaderende gesprekken te houden omdat, onuitgesproken, de gesprekspartner er van uitgaat dat wij een soort moederkerk vertegenwoordigen, een historisch monument en dat wij door al die associaties, waar zij natuurlijk vele vragen bij hebben, ons een stukje superieur opstellen. Dat is erg lastig en de oecumene beweegt er mij toe om dit zo veel als kan te doorbreken.
Daarom zeg ik, en meen het ook: het is niet mijn kerk, het is niet de kerk van de paus en helemaal niet de kerk van de katholieken. Als God samenroept en bijeenhoudt - dat is toch de betekenis van 'ekklesia' - dan is het zijn kerk en zijn project.
De kerk is een geestelijke onderneming, maar ze kan niet anders dan zich concreet manifesteren. De kerk is katholiek als in 'universeel' of 'wereldomvattend' en moet zich daarom overal en herkenbaar manifesteren, eenvoudigweg, omdat er slechts één kerk kan zijn.
Als God kiest om mens onder de mensen te zijn, als God kiest voor zichtbaarheid, hoeven we toch niet verbaasd te zijn dat de ekklesia die God ontwerpt een deur heeft met ruimtelijke coördinaten. Het moet voor de mens mogelijk zijn om ze te traceren en erdoor naar binnen te gaan.
Wanneer wij door deze deur naar binnen treden, merken we dat er maaltijd gehouden wordt met de intentie om de God die hemelomvattend is, ook in tijd en ruimte te ontmoeten. Er is sprake van een sacramenteel-symbolische maaltijd. Jezus Christus komt aanwezig, niet in onze, maar in zijn kerk. Wij worden samengeroepen, waar we ook wonen in de wereld, om ons te scharen rondom de maaltijd van zijn tegenwoordigheid.
God die geest is, wil zich laten vinden, en daar hoef je niet voor naar Rome af te reizen. Jezus koos voor de sacramentele weg opdat hij in elk dorp en in elke stad in tijd en ruimte aanwezig wil komen om ook jou te ontmoeten. Een universele kerk heeft dus als doel de goddelijke alomtegenwoordigheid concreet te maken voor allen en overal.
Een hele tijd terug stond ik met een aantal goede vrienden - de meeste protestants - in een katholieke kerk. We stonden in de buurt van het altaar en ik wees naar het goudkleurig tabernakel met daarnaast de herkenbare rode godslamp. Ik weet nog wat ik toen zei:
Kijk even mee, want je kan het niet zien. De genade Gods komt de wereld binnen langsheen de eucharistische 'portal' die geest omvormt naar lichaam en bloed, naar echte tegenwoordigheid. Ook na de viering, wanneer allen vertrokken zijn, blijft God sacramenteel na in de stilte, voor de eenzame en ingetogen bidder. De eucharistische gaven worden namelijk met veel respect bewaard.
Uit dit tabernakel stroomt als vanuit een hemelse bron, de genade Gods de wereld in. Uit het deurtje stroomt de genade de kerkruimte binnen. Ze stroomt over het altaar, over de gewijde grond, langsheen de gelovigen, loopt verder het kerkgebouw uit en stroomt zo de wereld in, waar de genade soms op onverwachte wijze mensen aanraakt. De genade die onder de voeten van vele onwetende katholieken door wegglipt, wordt door menig protestant en andersgelovige op andere en onverwachte plaatsen opgevangen en soms veel beter benut. Want iedereen die werkelijk liefheeft, werd bewogen door de genade van Christus die de wereld kon binnenstromen.
Dit is niet de genade van deze plaatselijke kerk, pastoor of parochianen. Het is Gods genade waarmee Hij doet wat Hij wil. Maar het blijft wel zo dat de mensgeworden genade niet zomaar vanuit de wijdse hemel gesproeid wordt. Neen, de genade wordt bemiddeld - blijft dit doen - ze blijft neerdalen en neemt nog steeds vlees en bloed aan in tijd en ruimte. Anders gezegd, als de kerk zou stoppen met eucharistie-vieren, dan verdroogt het door God ingestelde kanaal van zijn genade.
Als Jezus zichzelf aanwezig stelt op sacramenteel-symbolische wijze, dan is daar een institutioneel element aan verbonden. Als God in de hemel blijft, kunnen wij zelf kiezen hoe we deze onzichtbaarheid vorm geven, maar als Hij werkelijk neerdaalt dan is Hij aan zet. Dan is de nood aan evenwichtige liturgie en respectvolle rite bijzonder hoog. Dan onstaat als vanzelf de vacature om de dingen Gods te gaan beheren. Waar komen wij samen? Wie gaat voor? Wie heft het brood en de kelk op? Wie deelt uit en wie ontvangt? Wie vertelt hoe een eucharistisch mens moet gaan leven? En zoveel meer.
Kortom, een gedachtenismaaltijd die van de mensgeworden God uitgaat, roept officiële beheerders in het leven. Die beheerders bezitten niets! Zij kunnen enkel bestaan vanuit de dienstbaarheid en het door God geroepen zijn. Maar ze moeten er zijn. Ze moeten zorgvuldig uitgekozen en gevormd worden. Ze ontvangen daartoe de handoplegging van de bisschop, die deze kreeg van een voorgaande bisschop, die deze - helemaal aan het begin - ontving van de apostel, die de Geest ontving van niemand minder dan Jezus zelf.
Je kan er niet omheen: de Geest wil incarneren, God wil met ons zijn, en blijven, ook na de hemelvaart. Een universele kerk is een concrete kerk met één Heer, één doopsel en één geloofsleer. Een universele kerk behoeft dan ook een magisterium om de geloofsschat te beheren. Nogmaals, het is de schat van God, het is de schat van de genade die er is voor allen.
Een katholiek mag nooit spreken van zijn kerk, het is de kerk van God en dus van iedereen. Een kerk met een hoofdkwartier, maar die bovenal universeel is en voor allen. Wij moeten dus niemand verwelkomen. God doet dat, Hij nodigt uit. Wij worden verwelkomd! En als wij reeds genodigd zijn aan de maaltijd van de Heer, binnen Gods universele kerk, moet dat ons klein en nederig maken. Want verdiend hebben we het zeker niet.
Reader Comments (28)
Beste Rob,
Ik ben het van harte met je oneens.
Ik hoop dat mijn Hollandse 'eerlijkheid' niet al te veel tegen de borst stuit, maar op een andere manier kan ik het niet duidelijk maken.
Hoewel je beoogt niet arrogant over te komen, lees ik op twee punten júist arrogantie.
1. In je beschrijving van 'de ene kerk' proef ik dat dit volgens jou de Rooms-Katholieke is. Het is de eucharistie (een katholiek ritueel) waardoor de genade de wereld in stroomt, en je hecht grote waarde in ditzelfde verhaal aan de handoplegging van een (katholieke) bisschop. Via twitter kwam dit tussen ons ook al even ter sprake. Ik gaf aan dat ik deze zienswijze erg exclusief vond, en jij gaf aan dat iedereen toch welkom is. Dat blijft in mijn ogen exclusief denken, omdat je de ander in zijn uitingsvorm niet accepteert.
2. Je geeft aan dat de kerk niet van de kerkgangers is, maar van God. En door het eerste punt wat ik noemde - dat ik lees dat de 'ene kerk' de Rooms-Katholieke kerk betreft - pareer je alle feedback die er op dat instituut te geven is, want het is immers Gods kerk, en wie zal God tegenspreken?
Ik geloof ook dat er uiteindelijk één kerk is, maar dat deze bestaat uit alle geloofsgroepen en uitingsvormen. Als de vele kamers in het huis van de Vader.
En ik geloof juist dat de kerk de kerk van de mensen móet zijn. Als de kerk niet van de mensen is, zullen zij zich er niet verantwoordelijk voor weten en zullen zij zich er niet met ziel en zaligheid voor inzetten. Op het moment dat de kerk niet meer van de mensen is, maar van God, gaan we ter biecht omdat God dat van ons nodig zou hebben. Dan gaan we ons doel en dat van de kerk voorbij.
De veelheid aan verschillende geloofsgemeenschappen vormt een prachtige kaleidoscoop, een mozaïek waarin wij samen vormgeven aan een zoeken naar - en aanbidden van God. De verscheidenheid is mijns inziens de ene kerk.
Dag Rob! Ik (h)erken je opnieuw als mijn broer in Christus. Je stelling dat het de kerk van Christus is onderschrijf ik volledig. Ik haak pas wat af als je probeert het heil te kaderen in formele handelingen, liturgische riten en (kerk)ambtelijke privileges. Daar heb ik vrijwel niets mee - het zal mijn evangelisch-protestantse achtergrond zijn.
De eerbied kan ik waarderen, de traditie evenzeer, maar als we na de menswording van Christus de muren van het geloof weer op gaan metselen en de handelingen en handelaars weer een superieure positie gaan geven boven 'de gewone gelovigen', brengen we het heil in mijn ogen niet dichterbij maar werpen we hindernissen op. Ik geloof in het priesterschap van alle gelovigen en het opmerkelijke is dat ik dat baseer op de woorden van Petrus:
“Laat u als levende stenen opbouwen tot een geestelijke tempel, tot een heilig priesterschap dat geestelijke offers opdraagt, die welgevallig zijn aan God door Jezus Christus... Maar u bent een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterschap, een heilige natie, een volk dat zijn bijzonder eigendom werd om de roemruchte daden te verkondigen van Hem die u uit de duisternis heeft geroepen tot zijn wonderlijk licht" (1 Petrus 2:5-9).
Het voorhangsel is doormidden gescheurd - van boven naar beneden. De tempel is - zoals door de Meester voorzegd – tot de grond toe afgebroken. De nieuwe tempel zijn wij – de gelovigen – God woont niet in huizen door mensenhanden gemaakt (Handelingen 7:48). Waarachtige aanbidders zijn niet tijd- of plaatsgebonden (dat punt maakt Jezus tegen de Samaratiaanse vrouw bij de bron) – zij in aanbidden in geest en waarheid (Johannes 4:23) en er is niet meer een extra bemiddelaar of speciale priesterklasse nodig om een tussenpositie in te nemen - de weg tot God is immers vrij door het volbrachte werk van Christus – er is geen onderscheid meer (Romeinen 3:22) en er is geen veroordeling meer voor hen die in Christus Jezus zijn (Romeinen 8:1). Daarom is VRIJSPRAAK voor mij ook zo’n belangrijk woord…
Nu ga ik nog even de reactie van Wout Nieuwenhuis lezen - hierboven. Ik dacht: laat ik eerst zelf reageren en dan kijken wat hij te melden heeft. Groet!
Fijn en verhelderend artikel om te lezen en te herlezen.
Verhelderend om verschillende "aha-momenten" :). Bijvoorbeeld: "Het is Zijn Kerk en Zijn Project". Veel mensen, met goede bedoelingen meestal, doen moeite om er "onze kerk" van te maken; maar dat is ze eigenlijk al, door Gods' wil. Het jammere is dat ze willen sleutelen aan het project en daar loopt het dan vaak fout.
Wat mij ook trof is "de deur met ruimtelijke coördinaten". Dat doet mij denken aan Jezus' uitspraak: "De smalle Poort".
Wat er ook uitspringt is dat de liturgie de sterkte is van de Universele Kerk. De genade die uitgaat van de Deur. God komt naar de mensen. Dus open dat hart!
Hier vanuit een ander land (Portugal) geeft dezelfde liturgie vrede en rust en gevoel van thuiskomen elke keer.
Vera
Beste Wout,
hoe kan volgens jou de Kerk bestaan uit allemaal verschillende groepen die het oneens zijn met elkaar? Er is toch maar één waarheid, één God, één Verlosser, één doop, één Geest,... Het gaat hier toch om meer dan een bepaalde uitingsvorm, het gaat hier over theologische verschilpunten, waarbij je objectief kan nagaan wat waar is en wat niet.
Het is trouwens niet de zienswijze van Rob dat deze ene Kerk de katholieke Kerk is, dat is de zienswijze van zowat alle gelovigen in de eerste 10 eeuwen na Christus. Het is pas wanneer mensen zich afscheuren dat ze plots roepen dat deze ene Kerk eigenlijk geestelijk gezien moet worden, maar dit gaat in tegen de visie van de eerste christenen zelf (na te gaan door de kerkvaders te lezen). De Kerk is van in het begin het Lichaam van Christus en een Lichaam is tastbaar, zichtbaar en het heeft Christus als hoofd en de gelovigen als ledematen en wanneer je je afscheurt ga je weg van dat Lichaam van Christus. Of zou je zeggen: 'ik hak dat been wel af en neem het mee naar mijn eigen kerk'. Welke reden je ook kan bedenken dat je niet eens bent met die ene Kerk, er is geen enkele reden afdoende om dat Lichaam te verlaten. Er zijn zovelen die de Kerk ook van binnenuit hervormd hebben...
Al is het weer mooi hoe Rob wijst op het feit dat de Geest ook onder protestanten werkzaam is, dat zij ook deel hebben aan de genade Gods, dat God mensen naar zich toe trekt vanuit alle uithoeken van de wereld. Het stemt ons inderdaad nederig, zonder dat we daardoor onze passie voor de waarheid zouden verliezen!
Het is gek dat mensen je arrogant vinden wanneer je gewoon maar wijst op de kerkvaders, het geloof dat eeuwenlang is doorgegeven, objectief te verifiëren waarheden,... Mensen hebben liever dat je iets formuleert als 'ik denk... of zouden we niet beter... wat denk jij? Hmm, ik denk dat...' Maar deze postmoderne manier van denken, staat net het zoeken naar de objectieve waarheid in de weg. Want als iedereen mag denken wat ie wil en zijn geloof mag uiten op de manier dat hij zelf wil, beleven we ons geloof vanuit onze eigen verlangens, elk individueel volgens eigen goeddunken, vertrekkende van ons eigen ego en deze blog van Rob toont net zo mooi dat niets vanuit onszelf vertrekt maar dat God de bron is van waaruit alles zijn oorsprong heeft.
Dag Wout,
Ik betreur het dat ik alsnog arrogant overkom. Ik deed nochtans een poging om van de mijn-katholieke kerk een ieders-universele kerk te maken. Ik deed een poging om weg te gaan van de ontastbare kies-maar-zelf-kerk en te spreken van een tastbare Gods-kerk.
Stel dat God daadwerkelijk gekozen heeft voor de blijvende menswording te midden van zijn kerk? Is het dan God die zich exclusivistisch opstelt? Is het concreet verzamelen rond de eucharistische aanwezigheid van zijn Zoon een domme of onrealistische zet van God? Waarom dan nog mensworden? Is het, volgens jouw model, niet beter gewoon de heilige Geest verlossend uit te storten over de mensheid?
Volgende vraag: Zien wij in de vroegste kerkgeschiedenis een eucharistisch gerichte kerk? Heb je dat al eens bekeken?
Ondertussen denk ik wel dat ik vele andere uitingsvormen respecteer. Anders zou mij dit belemmeren in het bedrijven van oecumene. Wel geef ik toe dat ik problemen heb met een aantal extreme expressies omdat zij het getuigenis van Christus zware schade toebrengen.
En met het oog op diezelfde oecumene, jawel, laat maar komen die feedback en de vragen. Waarom niet? Gods kerk is het lichaam van Christus met, paradoxaal genoeg, onvolmaakte mensen als leden. Dus, blijft een zeker zoeken en nuanceren altijd nodig.
Dat de 'vele kamers' zouden duiden op een soort mega-building waar tegenstrijdige en elkaar beconcurrerende boodschappen aan de man worden gebracht, is echt wel een pervertering van de eenheid waar Jezus werk van gemaakt heeft.
De vele kamers in het verenigde huis duiden natuurlijk op de vele en noodzakelijke vormen van spiritualiteit en beleving. Niet iedereen is bijvoorbeeld geroepen om alles te verkopen en te wandelen zonder sandalen. Zo is ook niet iedereen geroepen om te huwen. Niet iedereen bidt graag evenveel en op dezelfde manier, en zo meer. Zo is er plaats voor velen, zolang zij hetzelfde geloof omhelzen en rondom het altaar kunnen staan om daar samen het onzevader te bidden.
Dag Rob,
Ik waardeer je openheid en je gedrevenheid om het licht van God te laten schijnen in deze gebroken wereld, die dringend behoefte heeft aan liefde en vervulling van hemelse gerichtheid. Het is zeker waar dat de kerk God's kerk is. Ik accepteer ook je handreiking, die verder gaat dan de officiële kerk doet, waar je nu deel van uitmaakt.
En toch, ik blijf het ook weer jammer vinden, dat je rituelen en de liturgie (Katholiek ingekleurd dus) als middelen wilt inzetten, terwijl het feitelijk symbolen zijn van de diepere boodschap van de Bijbel. Het is de Geest die niet aan vormen of wetten, regels of vormen gebonden is, die door de mensen waait, die wakker schudt, die harten richt, die vuur ontsteekt. Het offer van de Zoon is het middel tot redding, dat heen wijst naar de liefde van de Vader. Het priesterschap van alle gelovigen, waar Paul (en Paulus en Petrus) het over heeft, dat is God's gave aan ons, die we ook in elkaar mogen herkennen, met alle verscheidenheid die er is. De volmaakte God wil, ondanks alles, gebruik maken van altijd tekort schietende mensen.
Uiteindelijk gaat het om de rivier, die van de Bron naar de Zee meandert, vloeit, drijft, botst, hotseknotselt, nu weer rustig, dan onstuimig; niet om de bedding, niet om de bloemen aan de kant, niet om de schaduwrijke bomen, niet om het groene landschap rondom, hoe mooi op zich ook.
Dag Anton,
Dank dat je de handreiking kan waarderen. Met officiële kerk bedoel jij waarschijnlijk de RKK. ;-) Oh, zonder enige twijfel zeg ik niets gedurferder dan wat de RKK hierover te zeggen heeft.
Dank ook om het pijnpunt goed aan te wijzen. Het lijkt mij dat de evangelicale visie de incarnatie doet ophouden vanaf de hemelvaart. "Genoeg tastbaarheid, Heer! Vlug terug naar het eeuwig ontastbare." De evangelicale visie heeft werkelijk een allergie voor liturgie, rite en sacrament.
Maar kijk naar Jezus, hij handelt sacramenteel door slijk te maken en aan te brengen op de ogen van de blinde, hij bevordert op wonderlijke wijze de gemeenschap door brood te vermenigvuldigen en, helemaal waanzinnig, hij vereeuwigt een Joodse rituele maaltijd door die op zichzelf te betrekken en geeft vervolgens de opdracht om dit ritueel blijvend te herhalen. Vraagje: hebben de eerste christenen dit begrepen en toegepast?
Het is God zelf die vanaf het begin der tijden, tot aan de voleiding, rituelen en liturgie centraal stelt. En dat doet hij omdat de mens dit nodig heeft én, erg belangrijk, omdat liturgie de geloofsinhoud beschermt en de mensen in staat stelt om zich gelijktijdig en eendrachtig tot God te richten. Inderdaad, dat zou al aardig lijken op eenheid!
Een rivier zonder bedding is helemaal geen rivier. De liturgie is de bedding van de rivier van verlossing. Het is daar dat Gods volk, dat Hem reeds toebehoort, telkens opnieuw wordt ondergedompeld in de redding die de mens stimuleert tot een leven van ware naastenliefde.
Het priesterschap van alle gelovigen wordt nu net het diepst beleefd in de liturgie waar zowel de voorzitter tesamen met de gemeenschap, het offer van de oudste Zoon aan de Vader aanbieden. En niet enkel het offer van de oudste Zoon, maar ook ons eigen kleine offer als broers en zusters van Jezus. Inderdaad, allen zijn priester IN dé Priester. Ook hierin is Jezus steeds weer de Middelaar waar wij ons achter scharen om in navolging van het volmaakte offer onze kleine pogingen van zelfverloochening aan te bieden aan de Vader.
Dat, dat is het algemene priesterschap van de gelovigen. Niet enkel Christus biedt zich aan, en niet enkel de voorzitter van de viering, maar allen bieden zich aan, IN Christus.
Dàt Anton, dat is het wonder waarin de Vader verheerlijkt wordt. Dat is het verlossingswerk van Christus!
@ Anton
Een ritueel is toch steeds een handeling die verwijst naar iets dieperliggend?
En het is toch Christus zelf die de eucharistie heeft ingesteld? Hoe kan men daar dan tegen zijn?
Als God tegen rituelen was waarom is heel de joodse liturgie hier dan vol van, als Hij er dan zo'n afkeer van zou hebben?
Om de bovenstaande reacties aan te vullen: wij moeten als evangelischen niet net doen alsof wij geen rituelen hebben. Wij "doen" het avondmaal ook steeds op dezelfde manier en dopen ook in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Dus hoewel wij minder liturgie hebben, en minder sacramentele waarde hechten aan dingen, hechten ook wij belang aan rituelen. En dat is helemaal niet erg.
Hi Rob,
Ik herinner me nog heel goed hoe we voorin de kerk naar jou stonden te luisteren. Het maakte veel indruk op me; je woorden kregen extra lading door het gedempte licht van het oude gebouw, de sacrale ruimte versluierd met steigers voor renovatie en hier en daar flakkerend kaarslicht.
Je exacte woorden kon ik me later niet herinneren, maar wel de essentie die ik voor me ben blijven zien: de genade die neerdaalt van boven en uitstroomt vanaf het altaar over de hele wereld. Voor mij de actualisatie van het tempelvisioen van Ezechiël: zoals we die in de Paastijd zingen: Ik heb water zien stromen uit de tempel, aan de rechterzijde, alleluia; en allen tot wie dit water is gekomen, zijn verlost en zullen zeggen alleluia, alleluia.
Wat mij verbaasde toen was dat de anderen, de protestanten in dit geval, er helemaal geen moeite mee hadden; het werd eerder gewaardeerd dat ‘wij’ onze genade niet alleen exclusief voor onszelf hielden, maar deelden en lieten uitstromen ook naar hen, en het in die zin als een oecumenisch teken aanvaarden.
@wout
Nu begrijp ik dat Wout daar heel anders overdenkt. En als ik het goed begrepen heb, struikelt hij met name over het specifieke priesterschap, en dat klinkt mij bekend in de oren, vanwege mijn eigen achtergrond. Op de Pinksterdag wordt de heilige Geest uitgestort en zet zich als tongen van vuur op ieder van hen. Voortaan zal de genade door mensen heen andere mensen bereiken. Nu kun je zeggen: dat is voor iedereen. Zeker weten. Maar niet iedereen heeft dezelfde bediening, de apostelen kregen een speciale bediening.
Maar als we terug gaan naar Rob: achter de kerkdeur met een vindbare locatie (inmiddels min of meer overal ter wereld) wordt een maaltijd gehouden, een liturgische maaltijd, afkomstig van dat laatste avondmaal, het begin van de sacramentele genadestroom die verbonden is met hét sacrament, het offer van liefde aan het kruis. Daar kregen de apostelen de opdracht dit altijd weer te doen en door handoplegging ontvingen zij, die in hun voetspoor deze genadestroom verder wilden laten stromen, eveneens deze bediening. Dat wordt vanaf het begin ‘eucharistie’ genoemd, dat is dus niet arrogant, dat is het geschenk dat we van onze vaderen, van de apostelen, van onze lieve Heer zelf ontvingen, en is voor iedereen.
Groet,
@MariamnBaruch
Voor de goede orde, ik ben niet tegen rituelen en symbolen. Ik wees er alleen op dat ze een uiterlijke vorm zijn van een diepere betekenis. Zij wijzen ergens naar toe. En natuurlijk weet ik dat elke kerk of gemeente die heeft. Ik ben het er mee eens dat bij de Reformatie te veel symboliek en rituelen zijn losgelaten. Sterker nog, onbedoeld zijn er andere voor in de plaats gekomen. We richten ons, naar mijn idee, echter, van katholiek (RKK ...), via protestants, PKN, tot evangelisch, nog steeds teveel op de vorm, de liturgie, dat wat we zien, in plaats van op het werk van de Geest. Waar Die werkzaam is vrijheid. Dus ook buiten de kerk. Op straat. In de sloppenwijken. Bij de bankjes waar de zwervers slapen. Overal is God. En ja, natuurlijk, je kunt hem ook ervaren in het lezen van Zijn Woord, in het kijken naar een kind dat wordt gedoopt, in een uitgesproken belijdenis, voor in de kerk. Maar niet alleen daar. Liturgie is niet de middellijke, enige weg tot behoud. MIjn bescheiden mening, die ik op de Bijbel, het Woord van onze Heer, kan lezen.
En die bedding? Ach, die slijt alleen maar in de loop van eeuwen waterkracht, verlegt haar grenzen, zoekt de weg van de minste weerstand ... Telkens andere mensen worden meegevoerd, generatie na generatie, soms botsend onderling, maar naar dezelfde Zee. Laten we elkaar eerst maar eens herkennen en erkennen. Discussiëren heeft daarbij in zoverre zin, dat we elkaar weer eens leren bevragen, ontmoeten en wellicht kunnen corrigeren of activeren, en wijzen op dat wat ons bindt en verenigt.
@Anton: je punt wordt steeds duidelijker, dank daarvoor. Wat mij opvalt, is in je beide reacties, dat je de Heilige Geest tegenover de rituelen, liturgie en vormen stelt. "We richten ons, naar mijn idee, echter, van katholiek (RKK ...), via protestants, PKN, tot evangelisch, nog steeds teveel op de vorm, de liturgie, dat wat we zien, in plaats van op het werk van de Geest." Volgens mij sluit het een het ander niet uit! God is veel groter dan onze rituelen en symbolen en ook veel groter dan al het andere. Maar Hij gebruikt alles tot Zijn eer, en volgens mij inspireert de Heilige Geest de rituelen en symbolen, en werkt ook daar doorheen, net als door andere mensen en situaties heen.
@David
Dank voor jouw pogingen om het evenwicht wat te herstellen!
@ Anton
Voor de goede orde, jij bent wél tegen rituelen en symbolen. Zelfs binnen je eigen traditie meld je dat er nog teveel aandacht is voor liturgie. De liturgie, die je nauwelijks hebt, plaats je tegenover de werking van de Geest.
Jij hoopt de Geest te winnen door deze nog ongrijpbaarder te maken, verzwolgen door je zweverige omschrijvingen, met als gevolg: je verliest Hem helemaal. De pinksterkerken weten dat en trekken daarom de waanzinnige kaart van de in-your-face-expressies van die onzichtbare Geest. Zij hebben Hem terug, denken zij. "Kom maar voelen en kijken, de Geest is hier werkzaam ..."
Liturgie is de objectieve en historische weg of bedding waarin de verlossing gevierd wordt en aldus dieper ontvangen kan worden. Maar het is waar dat een zekere introductie en kennismaking met de goddelijke Liturgie noodzakelijk is vooraleer er enig respect kan groeien. Durf jij eigenlijk wel een katholieke eucharistieviering bijwonen om ze te beoordelen op haar trouw aan de Schrift?
Aanrader!
@WoutNieuwenhuis;
Ik begrijp dat arrogantie-argument nooit zo goed. Alle Christenen belijden dat er maar één is die de Weg, Waarheid en het leven is. Wellicht worden er ook 'anonieme Christenen' gered die buiten hun schuld geen kennis hebben van het Evangelie, maar niettemin lijkt het me toch een behoorlijk exclusivistische claim. Je kunt het natuurlijk inhoudelijk oneens zijn met Rob en de rest van de katholieke Kerk, dat vind ik heel wat anders, maar als je die claim arrogant noemt, dan kun je niet anders dan die van Jezus ook arrogant noemen.
Beste Jan,
Dank voor je vurige reactie.
Ik zie geen groepen die het allemaal met elkaar oneens zijn. Ik zie mensen die hun eigen weg zijn gaan zoeken met de vragen die zij hebben, omdat ze de antwoorden niet vonden op de weg die zij eerst beliepen.
Dat er één God is, betekent toch niet dat zijn kerk niet vele vormen kan hebben? En de woorden ‘theologie’ en ‘objectief’ in dezelfde zin? Weer een claim dat er maar één menselijke beschrijving de juiste is. En dat geloof ik gewoon niet. Daar zijn wij niet toe in staat, volgens mij. Wij zijn blinden die rond een olifant staan en allen met onze eigen ‘bewijzen’ de olifant beschrijven, die na de uitwisseling ineens veel verschijningsvormen blijkt te hebben.
De veelheid aan kerken blijven zien als groepen mensen die het oneens zijn met elkaar vind ik echt enorm te kort doen aan de mensen die in die groepen hun plek en hun weg met God hebben gevonden.
En ja, ik weet dat de RKK de kerk is met de oudste geschiedenis van alle kerken, maar ik zie dat niet als een argument waarom dat ook de enige zou moeten blijven. Je doet echt de mensen te kort als je hun kerkverlating afdoet als onnodig. Er zijn velen die van binnenuit kunnen hervormen, maar er zijn ook mensen die hier niet toe in staat zijn omdat zij bijvoorbeeld teveel geschaad zijn. Zij laten de gemeenschap waarin zijn zulke schade hebben opgelopen achter zich, maar weigeren God los te laten, en gaan op zoek naar een andere weg.
Ik geloof in één kerk, ik geloof in één waarheid. Maar ik geloof ook dat zodra je die in één tastbare vorm probeert te gieten, je de waarheid en de kerk geweld aandoet.
Dat mag je als postmodern of makkelijk afdoen, maar het helpt je volgens mij niet in een dialoog, mocht je die wensen.
Hoi Rob,
Om te beginnen: ik houd je op geen enkele wijze voor een arrogant mens. Ik koos het woord enkel en alleen om mijn ervaring van je verhaal te beschrijven. Hoe meer ik de verschillende reacties lees, des te meer vermoed ik ook dat wij ernstig beperkt worden door het feit dat wat zwart op wit staat nog niet betekent dat de ander het zo begrijpt als wij bedoelen. Maar het is de taal waarmee wij ons zullen moeten bedienen, dus bij deze toch maar ook in letters en woorden een reactie op je mooie antwoord.
Ik snap je poging om van de huidige katholieke kerk een universele kerk voor allen te maken heel goed. Voor vele katholieken is het denk ik ook en belangrijke eye-opener die hen kan behoeden voor arrogantie en claimgedrag. Als vanuit iedere gezindte deze geluiden klonken, zou er meer sprake zijn van oecumene en zouden de mensen in het algemeen verdraagzamer en opener naar elkaar zijn.
Ik geloof niet dat er één kerk de uiteindelijke ware kerk kan zijn of worden. De houding van ‘iedereen is welkom’ moet de basishouding van iedere gemeenschap zijn die Jezus voorop heeft staan. Maar de houding van ‘iedereen hoort uiteindelijk hier, op deze manier God te aanbidden, blijf ik arrogant noemen. Dat de RKK de kerk is met de oudste geschiedenis kan ik niet als een bewijs zien dat God die kerk ook aanwijst als zijn enige echte kerk.
Ik wil met iedereen vieren en aanbidden. Ik heb daarin mijn voorkeuren voor bepaalde vormen, en natuurlijk heb ook ik grote moeite met een heel scala aan manieren van vieren van sommige broeders en zusters (ook voor mij zitten die veelal in het evangelisch spectrum – toch nog een overeenkomst tussen ons...). Maar het zijn mijn voorkeuren en het zijn mijn aversies. Niet die van God.
Ik laat mij met blijdschap met behoud van mijn eigen denkwijze en manieren van vieren annexeren door de Rooms Katholieke kerk - Op die manier zou alles alsnog onder de katholieke paraplu passen - maar ik commiteer mij niet aan één manier van belijden en vieren.
Er leiden zogezegd vele wegen naar Rome.
Dag Wout,
natuurlijk is enige dialoog altijd welkom. Als we niet graag zouden discussiëren, zouden we hier niet reageren waarschijnlijk :)
Ik denk toch dat we kunnen vaststellen dat wat Maria, paus, Kerk, liturgie, biecht, apostolische opvolging, doop, en nog veel meer thema's betreft er enorm verschillende meningen zijn. Want als iedereen het met elkaar eens was, waarom zijn er dan 40 000 verschillende soorten christelijke gemeenschappen? Ik vind het dan ook raar dat je zegt dat je niet ziet dat er zoveel onenigheid is... Of lees ik dat onterecht teveel in je woorden zonder dat je dit zo bedoelt? Natuurlijk zijn mensen op zoek en de essentie is dat, waar mensen hun gading niet vinden of met iets oneens zijn, dat ze iets anders zoeken/oprichten, maar dit is net dodelijk voor de eenheid, toch? Tenzij je eenheid geestelijk definieert maar daar gaan bovenstaande reacties al over...
Hoe kunnen al deze christenen die verschillende meningen hebben over al deze dingen samen één Kerk vormen? Staat God dan open voor het feit dat er verschillende meningen over de waarheid mogelijk zijn? Laat Hij het hierbij door niet belangrijk te vinden wat dan precies dé waarheid is? Dat geloof ik toch niet.
Of de biecht is legitiem of niet, of Maria is in de hemel opgenomen of niet, of de heiligen kunnen voorspreken voor ons in de hemel of niet... en ik denk dat het wél belangrijk is na te gaan of dit nu zo is of niet.
Je kan dit dan ook wel degelijk objectief bepalen door te kijken naar hoe de eerste christenen dit zagen, aangezien zij hun onderricht kregen van de apostelen, die dit op hun beurt kregen van Christus zelf. We kunnen dit nalezen in de geschriften van de kerkvaders. De waarheid hieromtrent is echt niet zo onzeker of onbepaald!
Ik denk dat we met z'n allen echt wel moeten beseffen wat een pijn het Christus doet dat Zijn Lichaam uiteengereten is. Kijk naar hoe Hij bad op de Olijfberg. Hij bidt voor eenheid en het pijnigt Hem te weten dat deze eenheid toch oh zo fragiel is. Het bloed druipt van Zijn voorhoofd. Hoe kunnen wij dit minimaliseren? Wij scheuren de botten van Christus zelf af en praten dit zelfs goed... Ieder moet toch iets kunnen vinden waar hij zich het beste bij voelt, als het daar niet is, dan maar ergens anders.
Maar is het niet belangrijker de plaats te vinden die door Christus zelf is ingesteld, met het oog op het behouden van de zichtbare en niet louter geestelijke eenheid?
Wouter,
Dank voor je zinvolle bijdrage. Ik geef je gelijk dat zelfs een gedetailleerd uitgewerkte geloofsleer nog altijd ruimte tot discussie en misverstand laat bestaan. Er zal altijd 'geïnterpreteerd' worden. Daarbij verschillen mensen danig in cultuur, maar ook in hun voorkeuren om te vieren. Hiermee rekening houdende, kan het niet anders, of in de kerk van God moet een verscheidenheid bestaan in vieren, spiritualiteit en zelfs in het beoefenen van de naastenliefde.
Als we mogen spreken van de voorkeuren van God, dan zijn het die historische realiteiten die ons geschonken werden omdat ze bij ons passen als door God geschapen wezens. God weet hoe wij functioneren en baseert daarop zijn pedagogie. Dat lijkt mij logisch. Het is dus perfect mogelijk dat dit resulteert in een universele godsdienstige levensstijl zoals dat ook al was ten tijde van het eerste Verbond.
In de universele kerk waarin ik mij beweeg, merk ik zeer sterk het bestaan van deze verscheidenheid aan riten, spiritualiteit en apostolaatsvormen, alsook de openheid om bijvoorbeeld de Anglicaanse broeders het recht te schenken op bepaalde vormen die zij wensen mee te nemen wanneer zij zich aansluiten bij de universele kerk.
Hoe groot is mijn vertrouwen dat het magisterium van de universele kerk diezelfde openheid en hetzelfde respect aan de dag zal leggen als ook andere protestanse groepen zich werkelijk zouden aandienen.
Het gaat trouwens niet zo zeer over iedereen hoort hier te zijn, want hier is een onnodige term wanneer we werkelijk durven spreken van een universele kerk. Daar hoort de term "overal" of "wereldomvattend" thuis. Het gaat dus niet om een verhuis van kerk naar kerk. Het gaat om het wonder van het samenbrengen van de oudste zonen en de terugkerende zonen. En ja, misschien is de oudste zoon wat arrogant, maar dat kan alleen maar beter worden, wanneer de andere zonen en dochters de liefde van de Vader opnieuw in beeld brengen.
Dus ja, ik loop op utopische wijze vooruit, en bid dat er kan samengebracht worden, dat er omarmd kan worden en dat er, binnen de logica van ware eenheid, toch in zekere mate een eigen accent kan gelegd worden in denken en vieren. Kortom, ik vraag van God een groot wonder.
Als ik dat nog niet mag vragen ;-) ...
Beste Jan,
Wij hebben duidelijk erg ver uiteen lopende ideeën en vooral basisaannames.
Waar jij aan de eerste christenen en de kerkvaders (naar ik denk te lezen) alle legitimiteit ontleent om allerlei definitieve uitspraken aan op te hangen, zie dat zij net als wij - niet anders, hoger of beter - hun best deden om de leer van hun rabbi verder te verkondigen en vorm te geven.
Ik lees dat het je verdriet doet dat het Lichaam in jouw ogen uiteen gereten wordt door de verscheidenheid aan kerken. Ik kan me voorstellen dat het Lichaam van Christus meer lijdt onder wat wij als mensen elkaar aandoen; kinderprostitutie, huiselijk geweld, marteling en massamoorden.
Ik zou het erop willen houden dat het goed is om iets langer dan in 140 tekens elkaars zienswijze te leren kennen, en dat wij vervolgens wijzer, maar zeer tevreden met onze eigen theologie of hoe je het ook wilt noemen de wijde wereld verder intrekken.
Het ga je goed.
Hoi Rob,
Het is God van wie wij de wonderen mogen verwachten, dus je wens valt ongetwijfeld in goede aarde.
Jij hoopt op een grotere eenheid dan waar ik noodzaak voor zie. De eenheid waar jij op hoopt zie ik al tastbaar, alleen wel behoud van alle verschillen.
Ik voel mij absoluut geen verloren zoon, maar als mijn grote broer (louter hypotetisch, want ik ben de oudste van vier) net zo'n passie voor zijn geloof en eerbied voor zijn andersdenkende broeders in Christus zou hebben als jij (of mag ik u zeggen?), zou ik ervoor tekenen.
Ik trek mij bij deze terug uit deze dialoog, omdat ik voldoende aan het woord ben geweest en mijzelf begin te herhalen. Ik blijf het gesprek volgen en er volgt nog een kleine blogpost van mij waarin ik een blog van mij verbind aan deze post.
@ Mariamne en Antony: uit mijn replies kunnen jullie volgens mij voldoende antwoord op aan mij gestelde vragen vinden, is 't niet? En anders ken je mijn twitteraccount.
Tot tweets!
Dank Wouter, voor deze belangrijke dialoog.
All the best!
Beste Wouter,
Ik begrijp dat je een afsluitende post wilde maken maar het antwoord op mijn vraag kon ik er niet zo gauw uithalen. Wellicht ook gewoon om dat ik de vraag niet zo helder stelde.
Misschien moet ik ook wat meer achtergrond geven; sinds een paar jaar zie ik dat Protestanten uit grofweg de kleine oecumene (NGK,GKv,CGK) en de Evangelische wereld steeds meer het model van verscheidenheid aanhangen dat jij hier ook geeft. Helemaal nieuw is het niet, in de PKN komt het al zo'n 30 á 40 jaar voor. Voor een buitenstaander als ik heeft het iets vreemds, alles schijnt zo ongeveer te kunnen en te mogen, maar zo ongeveer bij de geloofsbelijdenis van Nicea en het 'magische wachtwoord' (ikbelijddatJezusChristusvoormijnzondengestorvenis) wordt een scherpe grens getrokken en alles wat daarbuiten ligt is dan helemaal 'fout'. Ongetwijfeld is het een cliché, maar als gezegd, de blik van een buitenstaander.
Mijn vraag is daarom deze, je zegt dit:
"Maar het zijn mijn voorkeuren en het zijn mijn aversies. Niet die van God"
Wat is dan wél God's voorkeur danwel aversie? Hoe kun je dit zeker weten? En trek je deze houding, die op zichzelf zeker nobel op me over komt:
"Maar de houding van ‘iedereen hoort uiteindelijk hier, op deze manier God te aanbidden, blijf ik arrogant "
..dan óók door naar Moslims, Joden enz?
@Jan
Het hele idee dat de RKK de enige tastbare kerk van God is, behoeft deconstructie. Waar komt dit geloof vandaan? Natuurlijk zullen gelovige Protestanten en Evangelicalen altijd benadrukken dat de heilsfeiten van kruis en opstanding plaatsvonden in tijd en ruimte van de geschiedenis. En de ambten, dan wel de (vijf) bedieningen, voor leiding, onderwijs, regelmaat en orde vinden we ook in deze kerken terug, wat erop wijst dat enige mystificering van het geloof ook daar helemaal niet aan de orde is.
Komt de RKK constructie ook niet voort uit ‘onze’ eigen verlangens? Een soort van vrome wishful thinking? Wat was de zienswijze van alle gelovigen van de eerste 10 eeuwen na Christus? Jij weet dat? Het lichaam verlaten? Pardon? Werden na Nicea juist niet alle andersdenkenden verketterd en geëxcommuniceerd? Vergeten wordt al te gemakkelijk dat Irenaeus twee eeuwen voor Nicea riep ‘buiten de kerk geen heil’ en niet daags na dit politiek gestuurd kerkelijk treffen. Juist de welhaast liturgische lofzang op de suprematie van de RKK heeft n.m.m. een hoog postmodern gehalte. Jullie denken dat het zo is, met een beroep op de kerkvaders, maar diezelfde kerkvaders (welke eigenlijk?) hadden echt Rome niet op het oog, het Vaticaan niet en de Paus al helemaal niet.
Ja, de bijbel leert dat er één geloof is en één doop, één Geest etc., maar RKK gelovigen hebben daar niet het patent op. Zo simpel ligt dat nu eenmaal niet. En gelovigen die een andere mening zijn toegedaan? Hebben die dan meteen last van eigendunk en een te veel aan ego? Dat vind ik een sterk staaltje van manipulatief taalgebruik.
Beste Miller,
Vind je het een goed idee om te reageren op de originele blogpost? Dat lijkt mij beter.
Beste Anthony,
Ik denk dat Wouter niet meer zal antwoorden op jouw vragen ...
Beste Paul,
Bedankt voor je commentaar en ik denk dat het in elk geval zinnig is dat je laat weten wat de katholieke bodschap met je doet. Inhoudelijk kan je hier een versimpeld antwoord vinden op je stellingen: http://www.scripturecatholic.com/the_church.html
Maar als variatie op mijn antwoord aan Wouter; zullen niet-Christenen niet hetzelfde gevoel hebben t.o.v. Evangelische Christenen die 'missionair' hun boodschap verkondigen? Beide komt het toch neer op: "jij zit er (in ieder geval deels) naast". Daar ontkom je toch niet aan.
Mijn belangrijkste bezwaar ken je intussen vast ook wel; Protestanten hebben (deels zeker terechte) kritiek op de katholieke Kerk, maar ze bieden m.i. geen reëel alternatief, ik bedoel alternatieven genoeg, minstens 30000 die allemaal weer wat anders beweren, maar een werkbaar model voor éénheid ben ik nog niet tegengekomen. Ik bedoel dit niet verwijtend, slecht constaterend. Als alle Protestanten nu eerst, als stap op weg naar eenheid, onderling zouden samengaan, dan zou hun kritiek een stuk sterker staan.
Ik denk zélf dat het overigens niet mogelijk is. Ik bemerk onder Protestanten genoeg goede wil om één te worden, maar het systeem zélf dwingt tot scheuren.
Duidelijk is dat er diversiteit bestaat in liturgie en vieren, vormen van gebed, van andere geloofsuitingen. Ik vond het juist wel een ‘eyeopener’ om in de Katholieke Kerk in wezen alle vormen van protestants geloven terug te vinden. Dat dit kan. En waarom dit kan. De tot nu toe onoverbrugbare scheiding ligt verankerd in een wezenlijk andere theologie, hoewel er één essentieel geloofsovereenkomst is die tevens de basis vormt: Jezus Christus en die gekruisigd. Als we weer bij elkaar willen komen, moeten we daar starten om elkaar te kunnen vinden.
Daarvoor luisteren we naar de apostelen, omdat Jezus ons gezegd heeft dat als we naar hen luisteren we Hem gehoorgeven. We horen hun onderwijs in het Nieuwe Testament en we maken er kennis mee in de geschriften van hun leerlingen, de apostolische Vaders. En we zien hoe de Kerk verder bouwde op het fundament van de apostelen. Het was niet één persoon die de wet voorschreef, nee net als de gemeente in Berea onderzoeken christenen met elkaar hoe de dingen bedoeld zijn en of ze waarheid zijn, en leggen met elkaar vast dat het zo is, omdat Jezus erkent wat wij op aarde binden.
Wat nodig is voor herstelde eenheid is het zoeken naar de essentie van Jezus boodschap, de komst van het Koninkrijk. Is dat Koninkrijk er al, en waar is dan de poort om daar binnen te gaan?
@Rob
Je welhaast poëtische blog-post en de strategische opbouw van je theologisch argument vragen enige pauzetijd om een adequaat antwoord van gelijke schoonheid te formuleren. Voor het begrip van de lezer voeg ik hier toe dat ik één van je Protestantse vrienden was, en hopelijk nog steeds ben, aanwezig in de Mechelse Kapel op de foto. Meer dan één enthousiaste uitleg van jou over Katholiek geloven en kwesties als Mariale devotie en de biecht kan ik mij herinneren. Maar de verwijzing naar de rivier van genade stond me niet meer concreet voor de geest. Zo gaat dat vaker met woorden uitgesproken in (middel)grote gezelschappen. Niettemin een mooi beeld dat ermee wordt gegeven. Wellicht wordt daar de helende stroom mee bedoeld vanaf de troon Gods waarin genezing voor de volkeren te vinden is (Openbaringen).
Omdat mijn visie als Protestant een totaal andere is dan van die van de Katholieke kerk, aarzel ik er hier dieper op in te gaan. Het zal duidelijk zijn dat de Protestant niet gelooft in de sacramentele aspecten van de eucharistie. Het zijn andere elementen die daarbij betekenisdragend zijn, zoals gehoorzaamheid, geloof, verkondiging en gedenken. Ook gebruik ik bij voorkeur niet het woord sacrament. Niet alleen omdat het geen bijbels woord is, maar meer nog omdat het een woord is met een militaire connotatie. Het werd gebruikt in het oude Romeinse leger als eed van trouw aan de Keizer en diens army, als een pledge of allegiance.
Bijna alles wat je zegt over de incarnatie, het priesterschap en middeling, zie ik terug in de persoon van Jezus Christus. Hij is de hemelse geïncarneerde en dito middelaar van het nieuwe verbond in Zijn bloed. Deze ferme uitspraak wordt breed uitgewerkt in de Hebreeënbrief. Wat kan ik er meer over zeggen? De strekking van die brief kun je wellicht herleiden tot het uitgangspunt dat het hele Oude Testament met al zijn liturgische en rituele aspecten van de Joodse tempeldienst, vervuld werd in de menswording, het leven, de kruisiging, de opstanding en de verheerlijking van Christus. Voor mij als Protestant zie ik de eerste Pinksterdag als de uitkomst van dit alles. Nu zijn wij mensen aan zet, uiteraard onder de sturing van de Heilige Geest. De enige incarnatie die nu nog dagelijks 'wereldwijd' plaatsvindt, is het wonder van de wedergeboorte. Wij zijn nu als individuele gelovigen de tempel van de Heilige Geest en met elkaar vormen wij het lichaam (niet in biologische zin) van Christus op aarde. De NT-kerk die we met elkaar mogen vormen, heeft uiteraard leergezag nodig, orde, voeding en sturing. Niet door een nieuwe orde (of kaste) van profeten, priesters en dominees, maar van Geestvervulde leiders. Kwaliteit staat daarbij boven erf-benoeming. En persoonlijke integriteit staat daarbij boven het ambt. Het gaat om het leven zelf, en de kwaliteit daarvan, meer dan om de structuur, de diverse instellingen en kerkelijke benoemingen.
Ik zou nog heel veel kunnen aanvullen, maar zal het hierbij moeten laten. Voor Protestant kun je misschien beter Evangelicaal lezen, met name bij wat ik schrijf over ‘mijn’ ambtsopvatting. :-)
Welaan, Gods zegen aan al de lezers en lezeressen van dit blog, evenals aan de goede beheerder van Familyland.
Hoi Anthony,
Om met Michael Corleone te spreken: “Just when I thought I was out, they pull me back in”. Ik was van plan om op andere wijze te antwoorden, maar expliciete ‘goedkeuring’ van Rob deed mij besluiten om toch hier nog een laatste maal te reageren.
Dat magische wachtwoord is wat mij betreft ‘gewoon’ een van de doctrines van het christelijk geloof. In ieder geval niet de bottom line waarbuiten geen redding meer mogelijk is.
Hoe je kunt weten wat dan wél Gods voorkeur heeft of aversie is? Door te kijken naar het doen en laten van Jezus, en ons best te doen om dat te leven. Maar zodra we dat gaan proberen te vangen in letterlijkheden en regeltjes zijn we volgens mij direct weer op de verkeerde weg, want dat is niet wat Hij kwam doen. Hij kwam ons iets laten zien en niet iets voorschrijven.
En uiteraard vind ik het ook van moslims en joden arrogant als zij beweren dat God alleen in hun gemeenschap en op hun manier te aanbidden is, ja. Dat lijkt mij duidelijk.
Of bedoel je te vragen of ik de mogelijkheid openhoud dat ook joden of moslims het bij het ‘rechte eind’ zouden kunnen hebben?
Ik weet niet of er één recht eind is, maar ja, dat denk ik wel. Zij hebben het wat mij betreft in ieder geval over dezelfde God, en als ik daarvan overtuigd ben, moet ik dat andere in ieder geval ook als mogelijkheid overwegen.
Ook dit zal wel weer vragen opwerpen, maar dit is dan toch echt mijn laatste reactie hier. Via Twitter blijf ik beschikbaar voor sparring.