Rob ’ s Column: schuld en straf

Het komt menig gelovige vreemd over dat de Kerk een onderscheid maakt tussen zondeschuld en zondestraf. Schuld - geen populaire term overigens - tot daar aan toe, want waar schuld is, daar is vergeving mogelijk. Maar straf, over onpopulair gesproken! Hoe kan er nu nog straf overblijven na vergeving? Dat klinkt bijzonder onbarmhartig.

Om te beginnen is het goed te zeggen dat straf hier enkel de functie heeft van zuivering of loutering. Het gaat helemaal niet om een sarcastisch repressieve daad. Het gaat om penitentie. Laat dit a.u.b. duidelijk zijn.

De Kerk leert inderdaad dat God vergeeft maar dat er toch een zekere straf overblijft die op zich moet benaderd worden na de absolutie. Is dat echt zo vreemd? Kennen we dit principe niet zeer goed vanuit ons natuurlijk bestaan?

Wanneer je achttienjarige zoon iets vernield heeft, dan zal je dat hem wat later wel vergeven. Op dat moment vervalt de schuld. Dat is exact wat er gebeurd in elke oprechte biecht. Je bent vrij van schuld. Je vriendschap met God is volledig hersteld. De weg naar de hemel ligt open. Toch is het ook zo dat je, indien dit mogelijk is, aan je zoon zal vragen om dat wat stuk is te herstellen of zelfs terug te betalen aan de eigenaar. Je schept hierin geen behagen. Misschien ervaar je zelfs een zeker medelijden met de dingen die hij zich nu zal moeten ontzeggen om zijn fout te herstellen. Maar gelijktijdig geloof je ook dat het een gezonde leerschool is voor de toekomst wat de ontwikkeling van je kind ten goede kan komen. Ook hierin kan het karakter verstevigd worden. Ten andere, wanneer men begint te rekenen op makkelijke vergeving, wordt echte bekering onnodig.

God vergeeft. Dat is wat we geloven, het is onze hoop en het wekt ook onze liefde tot God op. De hemel zal gevuld zijn met al de mensen die Gods vergiffenis aanvaard hebben. Maar er is nog iets dat deze hemelbewoners karakteriseert. Namelijk, zij zijn niet alleen vergeven, zij zijn ook vrij van elke neiging tot zonde! In het Hiernamaals is geen slechte begeerte meer, geen enkele neiging tot het kwade. Vergeving begrijpen we redelijk goed. We gaan dan ook van vergeving naar vergeving. Vallen en weer opstaan. Maar waar eindigt de slechte begeerte, de neiging tot zonde?

Het afrekenen met die neiging is een proces dat hier op aarde begint bij de mens die eerst vergeving ontvangen heeft. Op het einde van het sacrament van de verzoening wordt ons namelijk een penitentie gevraagd. De penitentie is een oproep tot herstel. Het is bedoeld tot inwendige uitzuivering en versterking. Het is de weg van echte bekering die voortvloeit vanuit de vergeving die hieraan vooraf gaat.

Vergeving alleen kan makkelijk leiden tot hervallen. Maar 'vergeving plus bekering' door oprechte penitentie zal leiden tot echte heiliging. We worden meer en meer conform met Christus. Maar vooraleer je ontmoedigd wordt door de moeilijke opdracht van blijvende bekering, herhaal ik graag dat voor allen die vergeven zijn, of ze nu ver of minder ver zijn doorgegroeid in die heiliging, de poort van de hemel openstaat. Enkel ... de noodzakelijke zuivering van de neiging tot zonde zal je ondergaan, ofwel in dit leven, vrijwillig dus, ofwel na dit leven, net voor je de hemel binnentreedt. Wat God begonnen is, zal Hij afwerken. Hier spreken we over de Laatste Loutering, een toestand waarin de mens passief gelouterd wordt van de neiging tot zonde. Dit hoeft ons niet te beangstigen maar het mag ons wel aanmoedigen om actief aan onze heiliging te werken en dus penitentie als deel van ons geestelijk opgroeien in te sluiten.

De Laatste Loutering is een geschenk, het is God die ons voorbereidt op het eeuwig leven. Maar we kunnen dit geschenk ook in dit leven ontvangen door kerkelijke kwijtscheldingen die ons helpen om ons echt te bekeren. Als we ons inzetten om die kwijtscheldingen te ontvangen dan pas zullen we de schoonheid ervan echt kunnen waarderen. Ook heeft paus Johannes Paulus II barmhartigheidszondag in het leven geroepen om de weg tot loutering nog véél dichter bij de mens te brengen. De lat ligt laag!

De mens die concludeert dat God of Zijn Kerk straffend ingesteld is of repressief handelt, heeft echt niet begrepen dat de Kerk naast de diagnose van onze neiging tot zonde (dat weten ook niet-kerkelijken) de enige is die ook het medicijn aanbiedt. Een medicijn dat verlost en gelukkig maakt. Het is het medicijn van Jezus Christus zelf. Het is de stroom van de genade die vanuit het geschenk van vergeving en kwijtschelding doordringt tot in de diepste plaatsen van onze ziel. De stroom die voert naar het geestelijk Jeruzalem, de plaats waar we eindelijk volledig verlost zullen worden van de neigingen die ons vandaag plagen en te neer drukken. Er is echte verlossing in de schoot van de Kerk. Het is de verlossing van Christus die eerst gekruisigd werd en pas daarna opstond. Laten we Hem navolgen ... tot in de hemel, voor altijd!

Bidden on-the-go

In het inleidend woordje op de voorbije Eerste-zaterdagbeleving vertelde ik dat een katholiek christen naast het thuis-bidden ook de mooie verplichting heeft om op verplaatsing te bidden. Bidden on-the-go, als je wil. Want bidden is méér dan praten met God, het is gelijktijdig een inspanning waarbij we tonen dat we onze tijd willen wegschenken aan de God die we niet zien. Als er iets is dat ons 'ambeteert' tijdens het gebed dan is het wel de ongeduldigheid in ons lichaam die roept: "stop hiermee, er is nog zoveel dat je kan doen". Ken je deze plaaggeest?

Een katholiek offert net iets meer door zich op bepaalde momenten te verplaatsen naar het huis van God om daar te bidden. Hij gaat in tegen een volgende plaaggeest die roept: "Blijf toch thuis. Het is al druk genoeg. Je kan toch ook hier bidden." Wel, dat heb je nu met een sacramenteel geloof. God is Geest en daardoor overal maar Hij is sacramenteel lichamelijk aanwezig in al Zijn kerken. Vandaar de uitnodiging om onze agenda te herschikken en daadwerkelijk te tonen dat wij tijd en ruimte opofferen voor God.

Het was trouwens een heel bijzondere Eerste-zaterdagbeleving want die dag trok de Da Vinci-expositie bijzonder veel volk. Zoals je weet, gaat deze door in het nationaal gedeelte van de basiliek van Koekelberg. De mensen stonden aan te schuiven tot bijna ter hoogte van het altaar van het parochiaal gedeelte, de andere kant van de basiliek, waar wij samen de rozenkrans baden en daarna de mis aan het vieren waren. Al wat wij zongen of verkondigden werd a.h.w. uitgestrooid over de wachtende mens die waarschijnlijk niet wist wat hem overkwam. Ik vond dat mooi. Het was echte evangelisatie. Eucharistische evangelisatie. Je moet het meemaken om het ten volle te waarderen.

Het was mij ook opgevallen dat er hier en daar iemand begon mee te bidden op één van de nog vele lege stoelen. Ook zag ik ergens een groepje samen zitten dat de mis mee volgde. Achteraf bleek dat deze mensen op barmhartigheidszondag onze aankondigingsfolder voor de conferentie met kardinaal Arinze hadden ontvangen. De moeder met vele kinderen had de ontdekking van het Apostolaat voor Gezinstoewijding als een gebedverhoring ervaren voor de bevordering van katholiek gezinsleven en was bewust gekomen. Een fijne ontmoeting!

Deze dag werd beëindigd in gezelligheid met wat koffie, frisdrank en een staande broodmaaltijd. Kortom, het was een zeer volle en mooie geloofsnamiddag voor en door gezinnen met de sacramentele ondersteuning van een goed priester. Het was een werkelijk katholieke uiting van godsvertrouwen en offer, met vergeving, kwijtschelding en bemoediging voor ouders, alleenstaanden en kinderen. Niet één maal maar, jawel, elke eerste zaterdag van de maand. Dat nog meer gezinnen en individuen de oproep van de Kerk mogen beantwoorden. Heb je de basiliek al eens bekeken? Er is plaats genoeg! ;-)

Webcast: Over het boek van de Paus: de doop en de verzoeking van Jezus

Je hebt je zeker al eens afgevraagd waarom zelfs Jezus, de zoon van God, moest gedoopt worden. En eens wat langer nadenken over die vreemde verzoeking in de woestijn vind je ook de moeite waard. Reden genoeg dus om te luisteren naar deze derde sessie over 'Jezus van Nazareth', het snel verkopende boek van de paus. Een podcast met Rob, Vader José Maria en Benjamin.

Klik op de play-button hieronder om meteen te luisteren of beter nog, abonneer je meteen in iTunes. Dan lopen de nieuwe afleveringen gewoon binnen, klaar om gesynct te worden met je iPod. Enjoy!